Oct 20, 2011

,

Сүүлийн үед эртний мэргэдийн бүтээлийг орчин цагийн хэлэнд буулгаж байна хэмээн машид болхи болгож, тэр сайхан зохиол орчуулгыг гутааж байгаа бөгөөд, заримууд нь “орчуулав” энэ тэр гэж сүрхий хүн болж тэр эртний үхсэн улс юугаа мэднэм хэмээн боддог болсон бололтой. Эртний тэр сайхан хэл найруулгы нь орчин үеийн эргүү тэнэгүүдийн хэлэнд тааруулав хэмээн хээв нэг дээр нь нэрээ залсан байх юм. Гашуудмаар ч юм шиг, ичмээр ч юм шиг. Нэг жишээ авч үзэе:

“Эрдэнийн санг субашиди” хэмээх сургаалын Инг хэлний орчуулгатай нь харшуулан жишсэнийг үзүүлэе.

Wise people who have a treasure of virtue gather in jeweels of wise sayings.

Since the great ocean is a treasure of streams, all rivers flow into it.

Ухаантан мэргэд хэдий эрдэмтэй боловч

Улам улам мэргэжихийн тулд ном судар цуглуулъюу.

Урсах мөрөн бүгд уламжилан дамжсаар

Усны сан болсон их далайд цутгах адил.

Эрдэнийн санг баригч мэргэд мөний тул

Эрдэнэт сайхан номлол тэд л цуглуулюу.

Их далай усны сан мөний тул

Эргэлдэх гол мөрөн түүнд цутгаюу.

Оюутан мэргэд, эрдмийн сангаар баяживч

Оюун билгийн ном хаа холоос хураана.

Оломгүй далай, усан сангаар бялхавч

Олон мөрний ус, хаа газраас татна.

Сүүлчийн бадгийн эхний үг нь оюутан биш байх аа, одооны ОЮУ толгойн ОЮУ буюу зэсийн баас биш байх, эрдэмтэн мэргэд тийм хог цуглуулахгүй байлгүй. ОЮУгүй улс байсан байлгүй, тиймээс оюуНтан байж таараа. ОЮУНТАЙ төрсөн Өүлэн эх гэдэг байх. Түүнээс биш, ОЮУтай төрсөн эх гэдэггүй биз ээ. “Танхил өссөн миний лаа амраг Тавхан үгэндээ танигдаад байна аа” гэдэг шиг л юм болж байх шиг байна. Бодвол, энэ цагийн хэлэнд тааруулсан юм байгаа биз дээ. ОЮУтай панзчинууд энэ хойт хоёртоо ном юунд цуглуулах вэ дээ. ОЮУ ЗЭС ээ л цуглуулж панзлана биз дээ. Хужаа хүн шунал ихтэй, урт настай заваан цуснууд. Улс орны минь бузарлаж дууслаа.

Мянган хүн орчуулах аваас мянган янзын орчуулга гарах ажээ. Манайд ямар орчуулагч бэлддэг сургуули тинхим ч гэж байх биш дээ. Улс төр нь, улс орон нь, ухаан санаа нь, эх орон нь, эх хэл нь дампуурч гүйцлээ. Солонгос хятадын энэ олон телевизүүдийг цөмий нь хаах хэрэгтэй.

Пушкиныг Нэргүй гэдэг мундаг эр муулж байхыг үзлээ. Хэн нь хэнийгээ муулах нь надад падлийгүй ч, дэлхийд Нэргүй гэдэг хүнийг хэн мэддэг билээ. Дэлхийд нэрээ гаргах гэж Парисын эх дари-ийн сүмийг нэг тэнэг хулгайч шатаасан гэдэг шиг муу юмнууд бас нэрд гарах гэж ингэж өвчигнөдөг байна. Нэргүй бид хоёрыг дэлхий байтугай Улаанбаатарт ч мэдэх хүн байхгүй байх. Намайг хоцрогдсон хүн гэж хэлэх байх л даа, тийм мундаг хүний юмыг олж уншаагүй гэж тэр шүү дээ. Пүүшкинийг бол Пүүшкиний дайтай байж гэмээнэ орчуулна уу гэхээс Нэргүй шиг байж гээмээнэ орчуулахгүй байх л даа. Саваагүй нохой саранд хуцна гэдэг энэ бөлгөө.

Евгений Онегин гэдэг шүлэглэсэн туужид ингэж байна аа:

И жить торопиться, и чувствовать спешить. К. Вяземский. гэснийг

Амьдрах мэдрэх хоёрын

Аль алинд нь яарна. Кн. Вяземский. хэмээн Ч. Чимид гуай орчуулжээ.

To live it hurries and to feel it hastes. хэмээн

Владимир Набоков гэдэг алдарт хүн Инг хэл рүү буулгажээ.

To live, it hurries, and to feel it hastes. Prince Vyazemsky.

хэмээн Ч. Джонстон гэдэг хүн Инг хэл рүү орчуулжээ.

Мой дядя самых честных правил,

Когда не в шутку занемог,

Он уважать себя заставил

И лучше выдумать не смог.

Хэзээний шудрага авга ах минь

Хэцүү цагаа тулаад ирэхэд,

Ганц биеэ хүндлүүлж чадсан нь

Гайгүй сайн гавьяа нь боллоо. гэж Чимид гуай буулгажээ.

My uncle has most honest principles:

when he was taken gravely ill,

he forced one to respect him

and nothing better could invent.

My uncle, in the best tradition,

By falling dangerously sick

Won universal recognition

And could devise no better trick …

My uncle [is] of most honest rules [:]

when not in jest [he] has been taken ill,

he to respect him has forced [one],

and better invent could not …

хэмээн Набоков гуай орчуулгын гурван зарчмаар энэ бадгийг буулгаж үзжээ.

Не мысля гордый свет забавить,

Вниманье дружбы возлюбя,

Хотел бы я тебе представить

Залог достойнее тебя,

Достойнее души прекрасной,

Святой исполненной мечты,

Поэзии живой и ясной,

Высоких дум и простоты;

Но так и быть – рукой пристрастной

Прими собранье пёстрых глав,

Полусмешных, полупечальных,

Простонародных, идеальных,

Небрежный плод моих забав,

Бессониц, лёгких вдохновений,

Незрелых и увядших лет,

Ума холодных наблюдений

И сердца горестных замег.

Ихэмсэг ноёдыг зугаацуулах гэсэн юм биш

Элэгсэг найзын ёсыг хүндэлсэн юм.

Итгэлт чамдаа хүртээл болохуйц

Ийм зохиолоо анх сэдэвлэсэн юм.

Ариун хүсэлд чинь зохицож нийлмээр

Агуу санаанд чинь тэнцэж өгмөөр

Эрмэлзэлээр гүн байдлаараа жирийн

Эрхэмсэг найраглал туурвих гэсэн юм.

Зуурдын бадрал, нойргүй шөнө

Зугаа цэнгэлийн минь дулимаг үр

Өсөхөөс өдий болсоны бүтээл,

Өрнөхөөс гандах болсны дурсгал,

Хашир суусан оюуны минь ажиглал,

Хал үзсэн зүрхний минь тэмдэглэл

Эндээ ч инээдтэй, тэндээ ч гунигтай

Эгэл байдалтай, илүү чимэгтэй,

Заримдаг бүлгийн түүврийг баръя.

За, яах вэ, таалан авна уу.

Not thinking to amuse the haughty world,

having grown fond of frienship`s heed,

I wish I could present you with a gage

that would be worthier of you –

be worthier of a fine soul

full of a holy dream,

of live and limpid poetry,

of high thoughts and simplicity.

But so be it. With partial hand

take this collection of pied chapters:

half droll, half sad,

plain-folk, ideal,

the careless fruit of my amusements,

insomnias, light insppirations,

unripe and withered years,

the intellect`s cold observations,

and the heart`s sorrowful remarks.

хэмээн Набоков гуай буулгажээ.

Heedless of the proud world`s enjoyment,

I prize the attention of my friends,

and only wish that my employment

could have been turned to worthier ends - -

worthier of you in the perfection

your soul displays, in holy dreams,

in simple but sublime reflection,

in limpid verse that lives and gleams.

But, as it is, this pied collection

begs your indulgence - - it`s been spun

from threads both sad and humoristic,

themes popular or idealistic,

products of carefree hours, of fun,

of sleepness, faint inspirations,

of powers unripe, or on the wane,

of reason`s icy intimations,

and records of a heart in pain.

хэмээн Ч. Джонстон гуай орчуулжээ.

Манай Чойномын “Залуу нас” гэдэг найраглалын эхэнд нэг иймэрхүү шүлэглэл байх асан.

ОРШЛЫН ОРОНд

Хазаар үгүй тэмүүлэх агсам морины давхиа шиг

Хаалт үгүй цэлэлзэх догшин мөрний долгио шиг

Олдох алдахад амархан залуу насны тухай

Оршил моршил гэлгүй задгуулж одоо бичье.

Залгуулж бичих үгсийн минь өргөн эгнээн дундуур

Заримдаг нэгэн сэтгэлийн өнийн хүслэн нуугдаж

“Араб” охины хөрөг шиг торомгор нүдтэй бүсгүйн

Алаг зүрхний тольтод тогтож үлдэх болтугай!

Джүүд (еврей) хүн бол хүн, бусад нь хүн биш гэдэг гэж байна аа. Нэг муу джүүд шалдан цэрэг 1000 гаруй Палестин хүнтэй тэнцэж байна гээд л бодчих. Орчлонг энэ муусайн джүүдүүд сөнөөж байгаа. Тэд үлдэж бусад нь бие биесээ барьж идээд дуусахаар хэдхэн джүүд энэ орчлонг идэж ууж дуусгах юм байх аа. Джүүдүүд нэг хүнээ хүртэл ингэж аварч хамгаалж байхад манай малууд хэдэн арван мянгаар нь гадгаши нь хүн-малаа зарж байна аа. Оронд нь солонгос хятад түрэг ... мэтсийг зориуд урин ирүүлж хээлтүүлгийг нэг хийлгэж байна. Хүүхэн цагаан зээр хоёрыг адилтгасан байна аа. Самуурайнууд цагаан зээр барина гэж нааш ирдэг гэж байгаа. Экшвили өөрийгөө Чингис хаан гэж бодоод яваад байна уу, Галданы хойт дүр гэж итгээд энд тэнд уригдаж элдэв шагнал цол гуншинг нэг авч байна аа. Манай л ашигт малтмалын буянаар яваа болохоос биш тэр бид хоёрыг хэн тоолоо гэж, нохой долоо. Эхийн чинь толгой!!!

Oct 16, 2011

,

If my memory serves me correctly (Хэрэв зээ, ухаан санаа минь хуучин янзаараа бол, ой санамж минь хэвээрээ байгаа бол, санаа сэтгэл минь самуурчихаагүй бол, санаа бодол минь манарч эргүүтээгүй бол), my unit (манай анги) was in Legnica, Poland (Польшийн Легница хотод). My military duties (Миний цэргийн үүрэг хариуцлага бол) were somewhat unusual (нилээд ер бусын байсан бөлгөө). I was an athlete (Би бол тамирчин хүн байсан), a Greco-Roman wrestler (герег-ромын төрлийн барилдааны бөх) to be exact (чухам нарийсгаж хэлэх юм бол хуучнаар бол сонгомол барилдааных ч гэх үүд ээ). So (Тийм болохоор), you might have already guessed (та ч аль хэдийнээ тааварлаж байгаа байх л даа) what I was doing in the sports division (тэрхүү биеийн тамирын анги нэгтгэлд миний юу хийдэг байсныг). And aside from that (энэ бүгдээс гадна), I was also a sergeant (би бас болоогүй ээ, түрүүч гэж байгаа) in charge of about two dozen soldiers (хориод цэрэг хариуцсан).

Америха-гийн автомашины аж үйлдвэрийн тэргүүлэх зэргийн удирдагч байсан Ли Якокка гуай саяхан ингэж бичсэн байна аа.

A HELL of A MESS = ХӨЛ ТОЛГОЙ НЬ МЭДЭГДЭХЭЭ БАЙСАН АЙДАС ХҮҮДЭС

So here`s where we stand. Ингэхэд бид ер нь хаана байна аа. We`re immersed (бид татагдан оржээ) in a bloody war (цус урсгасан дайн дажинд, олон амьтаныг цааш нь харуулсан дайнд) with no plan for winning (ялах ялахгүй нь мэдэгдэхгүй) and no plan for leaving (болих эсэх нь төсөөлөгдөхгүй). = Бид эцэс төгсгөлгүй цуст дайнд татагдан оржээ. We`re running the biggest deficit (Бид хамгийн их өр ширэнд баригдаж байна) in the history of the country (улс орны бүхий л түүхэндээ). We`re loosing the manufacturing edge to Asia (Бид аж үйлдвэрлэлээ Ази руу алдаад дуусч байна аа), while our once-great companies (тэр хооронд манай нэгэн үе агуу том байсан компаниуд маань) are getting slaughtered by health care costs (:эрүүл мэндийн даатгалын өндөр зардлаас болоод үнсэн товрог болж байна). Gas prices are skyrocketing шатахууны үнэ өртөг тэнгэрт тулж), and nobody in power has a coherent energy policy (засаг төрд эрчим хүчний талаар авч явуулах дэс даралдаатай бодлоготой хүн хэн ч алга байна). Our schools are in trouble. = Сургуули гэгээрлийн газар нэгэнт мухардалд бүрмөсөн оржээ. Our borders are like sieves. = Манай хил хязгаар гэдэг чинь шүүр шанага шиг л онгорхой цоорхой болсон байна. The middle class is being squeezed every which way. = Дундач анги давхаргынхан маань арван зүгээс ирэх шахалт хавчилганд өртөн шаналж байна. These are times that cry out for leadership. = Улс орныг авч явах удирдан жолоодох хүн хэрэгтэй болсон цаг нэгэнт хаяанд иржээ.

Якокка гуай арай манайхыг андуураад хэлчихсэн юм биш биз дээ, эсвэл манай хоёр ингэтлээ адилхан болсон байна гэж үү, ингэж л энэ эдийн засгийн алчуурчид буюу өмхий джүүдүүд хорвоог дуусгадаг байхгүй юу. Манайхыг байтугай америха-г дуусгаж байна шүү дээ.

Энд нэг сонин юм байна. Бааст Баавар хоёр яагаад монгол бичгий минь үгүйсгээд байна вэ гэвэл хоёулаа нэр нэртэй амидаанууд юм байна. Бааст ч бол яахав баас л юм байгаа биз. Баавар гэдэг яахаараа бас баас болдог байна аа. Энэ их амархан. Үгийн язгуур нь БАА-, түүн дээр байнга үргэлж гэсэн утга бүхий –БУ- гэдэг дагаварыг залгаад араас нь –РИ гэдэг газар гэсэн утгатай дагавар залгахаар БААБУРИ буюу одооны хэллэгээр БААВАР болж байгаа юм. Тэгэхээр байнга баадаг газар гэхээр тэр маань ЖОРЛОН болж байна аа. Хөгтэй юм. Нэр нэгтэй ийм хоёр SHIT ганзага нийлжээ. ҮЙЛЭ- гэдэг язгуурт нэрээс үйлъүг бүтээдэг –Д дагавар залгахаар ҮЙЛЭД- гэсэн үндэс үүсдэг байна, энэхүү үндэсийн араас байнга, үргэлж гэсэн утгатай –БҮ- гэдэг дагавар залгаад араас нь газар гэсэн утгатай –РИ дагавар залгахаар ҮЙЛЭДБҮРИ буюу одооны гажмал хэллэгээр бол ҮЙЛДВЭР болж байдаг байна. Үргэлж юм үйлдэж хийдэг газар гэсэн утгатай юм байна л даа.

Нөгөө хулгайчууд чинь мөнгөөр зодож сунгуулийн луйвар хийдэг байснаа болиод, их ах солонгосууд нь эднүүдэд гоё арга зааж өгч электрон луйвар хийлгэхээр болж байна. Тэр электрон луйвары чинь Хархорин захын панзчин буюу халаасны хулгайч хар авгай нар нөгөө солонгосоос оруулж ирсэн 18-р зууны үеийн хаягдсан электрон кило-гоор луйвар хийгээд байхад ч энэ муу сонгуулийн луйвар ч мөн ч амархан байна аа. Доромжилж байна аа. Больж үз. Ойрадын олон эхнэрт орон гаран болжээ. Их хурал дээрээ нэг юм яриад л, Экшвили-ийг харахаараа азрага харсан байдсан гүү шиг шээс алдаж бас нэг юм яриад л. Хөгшин хүн доогуураа зөнөхөөр, дээдхи толгой нь бас солиотой болдог юм байх аа даа.

Ламбаа гуай гуншиж гунганасаар байгаад түмний хөрөнгөөр Солонгосын эмнэлгийн мундгийг, өөрийнхөө лут хоёрыг харуулсан нэг кино хийжээ. Түүнийг нь Монголын Үндэсний Ольгархуудын Нэгдсэн Радио Телевиз гэдэг юм харин ч нэг өдөр шөнөгүй дахин давтан нэвтрүүлж байна аа. Ламбаагуай кинонд тоглож байна аа гэдэг мөн ч сонин байна аа. Удахгүй гавьяат жүжигчин болох нь л дээ. Улсын баатар л болчихгүй бол ч дүүрчээ. Ум ма ни бад ме хум!!!

Oct 9, 2011

.

I resisted (би цааргалсан, би эсэргүүцсэн, би дургүйлхсэн) for some time (нэг хэсэг хугацаанд, нэг хэсэгтээ л), hesitant (шийдэж ядан, эргэлзэн эргэлзэн, зориг зүрх хүрэхгүй, эргэлзэн хорголзон) to leave (орхих, холдох, явах, одох) the quiet (нам гүм, амар жимэр, амгалан сайхан) of our small monastery (бяцхан хийдээ, өчүүхэн орон хийдээ ), and nervous (ясны дургүй хүрдэг, нүд хорсдог) about the American businessmen (америкийн луйварчдыг, америкийн дээрэмчидийг) in my mind (бодохоор, санахаар, оюун ухаанд минь): greedy (ховдог шунахай, идэмхий уумхай, ханаж цадахыг мэдэхгүй байгаа нь, хомхой ховдог, хомголзох сэтгэл нь, ёроол хөлгүй шуналтай), ruthless (өр зузаан, хатуу хахир, харгис хэрцгий, хүний үнэргүй, өрөвдөх хайрлахыг мэдэхгүй), uncaring (ялгаж салгаж бодох мэдрэмжгүй, мэдээгээ тавьчихсан амьтан шиг, адгийн шаарнууд). But one day (гэтэл нэг өдөр), after hearing (сонсоод, чагнаад) my teacher give (багшийн минь хөөрөлдсөн) an especially (ялангуяа онцлом нэгэн) inspiring talk (сэтгэл хөдөлгөсөн яриа хөөрөөг) to some university students (их сургуулийн хэсэг оюутануудтай ), I told him (би түүнд хэлсэн) I would agree to (би зөвшөөрлөө) his instructions (таны сургаалыг дагая гэж) and seek a job (ажил хайна аа) in business (бизнесийн хүрээнд, бизнесийн орчинд).

Нам гүмхэн бяцхан хийддээ хоргодохын зэрэгцээ америк бизнесийн хүний төрх царай миний санаанд нэг л ёозгүй, ховдог шунахай, мөнгөнд улайрсан, өр хатуу амьтаны дүрээр буугаад байсан тул би эхлээд хэсэг цааргалав. Гэтэл нэг өдөр багш маань их сургуулийн хэсэг оюутанд онцгой сэтгэгдэл үлдээсэн сургаал номлол айлдахад нь би гэнэтхэн түүний зөвлөгөөг дагаж, бизнест орохоор шийдлээ гэж багшдаа хэлсэн юм.

HOW I LEARNED TO SPEAK FLUENT ENGLISH. = ИНГ ХЭЛЭЭР ХЭРХИН УС ЦАС ШИГ (торолгүй, түгдрэлгүй,) ЯРЬЖ СУРСАН МИНЬ.

Би өөрөө биш шүү дээ, хүний юм та нарт сонсгох гэж байгаа юм. Бичгийн хэл, ярианы хэл гэж хоёр өөр юм байдаг. Саяхан NTV-гээр монгол бичгийн талаар нэг нэвтрүүлэг дамжуулж байна аа. Тэнд Бааст (shit = баас), Баавар (homeo = хооцгон) хоёр амаа урчих гээд нэг бурж өгч байна аа. Хужаа Бааст бид хоёрын монгол бичиг мэддэг гэж хаашаа харсан юм байдаг байна. Гучин жил үзээд сураагүй гэж нэг удаа хуцаж байсан этгээд өнөөдөр монголд ганцаараа монгол бичиг мэддэг болсон гэнэ. Баавар гэдэг нь “бандиддаг” эрийг хэлдэг бөлгөө. Сангийн яамны сайд гурван сар бологчоон аядахдаа монголын ард түмний 27 тэр бум төгрөг залгисан хулгайч хужаа. Ли Пэн гээд бичихлээр Пэн гэдгий нь унших гэхээр Пан ч юм уу, Пэн ч юм уу мэдэгддэггүй гэж донгодож байна аа. Нэг нь нэг бичиг гучин жил үзээд сурдаггүй тэнэгээ хөрөлхөж суунам билээ, нөгөө нь мөнгө идэхээс өөр чадах юмгүй Гоомео = Баавар = Бандийн эрлэг гэдгээ нэг харуулж байна аа. Хооцгон баавар хуцах болоогүй. Монгол бичгээр хужаа Пен-ийг яаж бичдэгийг мэддэггүй элжиг гэдгээ нэг харуулж байна аа. Элжиг бол элжиг л байдаг шүү дээ.

ЭРЛИЙЗ ХУРЛИЙЗ ЭСЭРГҮҮ ЦАГААЧ ЯДУУ ЭНЭ ТАВД ЭХ ОРОН ГЭЖ БАЙДАГГҮЙ-г өглөө болгон санаж, үдэш болгон орондоо орчихоод бодож байгтун!

Нөгөө шүтдэг АНГЛИ хэл гээд байгаагаар нь UBURKHANGAI гэж бичсэнээ тэр илжиг юу гэж унших бол, ҮБҮРХАНГАИ гэж унших уу, ЮҮБЭРХАНГАЙ гэж унших уу, ЮБЭРХЭНГЕЙ гэж унших юм болов уу. ULANBATAR гэж биччихээд тэр элжиг ЮЛЭНБЕЙТЭР гэж унших юм болов уу, ҮЛЭНБЕЙТАР гэж унших юм болов уу, ЮЛАНБЕЙТА гэж унших юм болов уу. Ёстой нөгөө ижилдээ ижил, адалдаа адил, годилдоо годил гэж үүнийг хэлнэм бөлгөө. Элжигэнүүд оодрох болоогүй.

Ярианы хэл гэж шал өмнөө юм байдаг тухай нэг хүний бичсэн зүйлийг хүргэх гэж зорисон чинь замд элжигэнүүд тааралдаад хөндийрчихлөө. Бичиг солихоор ухаан нялхардаг гэж үүнийг хэлж байгаа юм. Саяхан үндэсний бичиг үсгээ устгасны 90 жилийн ойн их баярыг Булганы нэг элжиг ёслол төгөлдөр тэмдэглэж байна аа. Үндэсний бичиг үсгээ устгаж, монголын хүүхдүүдийг таван үеээр нь мунхруулсан их үйлэст мундаг гавьяа байгуулсан ардын багш нартайгаа нэг мөн ч найрсаг хуримлаж харагдана билээ. Тэднүүд нь тэр сольсон бичгээрээ нэрээ ч зөв бичиж чадахгүй шүү дээ. Ийм л боловсрол гэгээрлийн харанхуй зам руу орсноо өдий болтол мэдээгүй яваа бөгөөд, мэдэхийг ч хүсэхгүй байгаа нь хачирхалтай. Сайд тэр элжиг өөрөө тэр бичгээрээ нэрээ зөв бичиж чадахгүй нь бүр ч инээдтэй байнам. THE KILLER`s TONGUE –гаа үзээд, Хятадын хошного долоогоод хэвтэх чинь болж дээ, үхэр монголууд сэртүгэй.

I CAN`T STAND the minister for Education.

Life is labour for the next generation. = Амьдрал гэдэг бол хойт үеийнхээ төлөө хийж буй хөдөлмөр юм.

Бидний хувьд элэнцэгий чинь хойт үе, өнөөдөр идэж уух юмгүй болж, гишгэх газаргүй боллоо. Энэ нэг АРДчилал гээд байгаа юм чинь хоосон юм шүү дээ, хүн хөөрцөглөөд байх юм байхгүй. Хорвоод байдаггүй зүйл. Энэ хулгайч нар урдуураа америк багш нарынхаа заавраар том хар даавуун дээр ЧИ-Л-АЛ гэж биччихээд ард нь нуугдан тэнэг биднийгээ нэг дуусгаж байна аа. Тал нутгийн үлгэр жишээ ЧИ-Л-АЛ-ыг бид бий болгосон юм байх аа. Гарч ирэнгүүтээ л хүүхдийн, хойт үетэй холбоотой бүхнийг устгаж эхэлсэн. Паркий нь хүртэл америкийн гутлын арчуур солонгосуудтай нийлж устгасан. Самуурай тэнд дутаагүй. Боловсролын яамны энэ эгдүүтэй хулгайч монголын боловсролын тогтолцоог нэг нугасалж байна аа.

Everything in its time. = Юм болгон өөрийн цаг хэмжээтэй нь сайхаан.

If he is harmful, though he is a son, do not keep him in your mind

If he is helpful, even being an enemy, love him.

Хортой бөгөөс хөвүүнийг ч тэвч.

Тустай бөгөөс дайсныг ч асар.

Если вредный, то (хотя он и) сын, прогони (его),

Если полезный, то (хотя он и) враг, заботись (о нем)

Их хурлын гишүүд СОНГУУЛИ гэдгийг СУНГУУЛИ гэж баруун аймгийнхны ярьдгаар буруу ойлгодог болотой. СУНГУУЛИАД л байх нь л дээ. Одоо дахиад л СУНГУУЛАХ гээд л ард түмэнд хайр зарлаад л гүйгээд байна аа. Сүүгүй үнээ сүжрүү гэдэг шиг юм болж байна. Ингэж улс орноор тоглохоо больж үзвэл яанам бэ.

Hello to all those who would like to speak fluent English! = Инг хэлээр түгдрэлгүй ярихыг хүсэн буй тэд бүхний амар амгаланг айтханам!

My name is Alexander and this is my story of how I learned to speak English. = Намайг Александр гэдэг бөгөөд энэ бол Инг хэлээр би хэрхин торолгүйхэн ярьж сурсан тухай өгүүлэх паян байгаа юм.

It was a long, long time ago. = Энэ бол аль дивангарын үеийн өмнөхи явдал

I was twenty years old, serving in the army, and was far away from home. = Би хорин нас хүрч, гэр орноосоо хол газар цэргийн алба хашиж байсан билээ.

Ярианы хэл гэдэг нь байнга өгүүлэхүйн эрхтэний эрхшээлд оршиж байдаг болохоор шулга хүн нь шулганаад л, дульдраа хэлтэй нь дульдчиад л, хазгай хэлтэй нь хэлээ хазаад л, жур жур гэж ярьдгууд нь жур жур гээд л, жүр жүр гэж ярьдгууд нь жүр жүр гээд л хэлтэй болгон нь өөрийнхөөрөө донгоддог болохоор тэр хоёр сая махан хэлтэнд тааруулсан бичиг зохиож болдоггүй билээ. Үүнийг баас шээс, баавар пийвар ойлгох хэрэгтэй. Эрлэг номын хаантай бол Инг хэлээр ярихгүй шүү гэдгийг эрхимүүд ойлгох болсоон.

Aorta get some milk. гэж ярьдаг байна аа. Бичигт бол I ought to get some milk. Яриа бичиг хоёр нь зөрж байна уу. Зөрж байна. Хүнийх зөрөхөөр зүгээр болоод байдаг, өөрийнх бага зөрөхөөр болдоггүй нь цаанаа бодлоготой, харь гүрний атганд орсон хулгайчууд дээр өмхийрч сууна.

Эх орны минь хамаг баялагийг ухаж дуусаад эцэг өвгөдийн минь онгоныг амар заяа үзүүлэхгүй харийнхантай нийлж ухаж зөөгөөд дууслаа. Энэ улсад үлдэх юм алга болжээ. Булганы Баяннуураас олдсон юмсыг хасаг түрэг зөөгөөд дууссан бололтой. Боловсролын яамны, түүхийн хүрээлэнгийн энэ нэг хэдэн тэнэг эргүү юмнуудыг яах вэ. Дорно зүгт байсан бүх шарил алты нь Очирбат гэдэг хужаа, Наваан гэдэг эсэргүүн хоёр Америк японд ачуулаад дууссан. Одоо төв халх руу түрэг хасагтай нийлж орлоо, ямар бузар хүүрнүүд вэ.

Jul 3, 2011

,

The business (ажил төрөл, ажил үйл, амь зуулга, бизнес) was started (махчилбал, эхлэгдсэн байлаа) with a $50,000 loan ($50,000 долларын зээлээр) and only (уртаашаа, ердөө л) three or four employees (гурав буюу дөрөвхөн), including (оролцуулаад, хамруулаад, багтаагаад) myself (би өөрөө, намайг). By the time (тэр үед, тэр мөчид) I left (явсан, орхисон) to devote (зориулах, зориулахын тулд) full time (хамаг цаг нараа) to the training (сургалтын) institute (хшрээлэн) I had founded (миний байгуулсан, миний үүсгэсэн) in New York, our sales (манай гүйлгээ, манай борлуулалт) were (байсан) in excess (давж, илүү гарч) of (-аас) 100 million U.S. dollars (100 сая АНУ-гийн доллар) per year (жилд), with over five hundred employees (500 гаруй ажилтантайгаар) in offices (салбаруудад, байгуулгуудад) around the world (дэлхий даяар).

Бизнес маань анх 50 000 долларын зээлээр, надтай нийлээд гурав дөрвөн ажилтантай эхэлсэн юм. Би Нью-Йоркт үүсгэн байгуулсан сургалтын хүрээлэндээ хамаг цагаа зориулахаар энэ компаниас гарах үед манай борлуулалт жилд 100 сая доллараас давж, дэлхий даяар байгуулсан салбаруудад маань таван зуу гаруй хүн ажилладаг болсон байлаа.

Уншиж болж байгаа биз дээ. Хүн дагаад байхаар болоод байх шиг мөртлөө гэртээ хариад хийх гэхээр болдоггүй нэг юм бий. Тэр маань дутуу түүхий байна гэсэн дохио юм. Жаахан сууж юм хий гэсэн сургамж зангаа байж таарлаа.

SHIT&FUCK Ltd.

Инг хэлний хараал ширээлийн үгэс нь Орос манай хоёрынх шиг тэгтлээ нэг их хавтгайдаа урсгаад байдаггүй юм гэнэ ээ. Орос Монгол хоёр бол ам нээнгүүт л нөгөө П.... гэдгээ л уншиж эхлэнэ шүү дээ.

Хараал зүхээл гээд байгаа энэ хоёр үгийн гарвал үүсэл нь их сонин юм билээ.

SHIT = Ship (хөлөг онгоцоор тээвэрлэх) + High (зөвхөн дээр нь) + In Transit (зөөхдөө) гэсэн үгсийн эхний үсгүүдийг авч хураангуйлсан нэр бололтой юм аа даа. 16-17-р зууны үед юм даг уу даа, бордоонд малын өтөг шивх хэрэглэдэг байхад хөлөг онгоцоор тээвэрлэн аваачдаг басан юм байна. Хөлөг онгоцны хэвлийд ачихдаа түүнийгээ норгож ачдаг байснаас метан гэдэг хий ялгарч онгоц дэлбэрч балардаг байжээ. Даатгалын компаниуд нь өтөг бууцыг онгоцны хэвлийд ачуулахыг болиулж SHIT гэсэн тэмдэгтэй болгожээ. Ярианы хэлэнд болохоороо БААС, НОВШ, ХОГ гэсэн утгаар хэрэглэдэг бололтой юм байна. Уур уцаар хүрсэн үедээ бол Shit on you! эсвэл Bull-shit! гэж хэрэглэдэг нь манайхаар бол нэг “Цаашаа хуцалгүй тонил!”, “Далдарч үз!”, “Хол очиж хуц! “Долоон уулын цаагуур далдармар аа! Өө, үхэж далдармар аа! Өө, үхэж хэвт ээ чи! гэдэгтэй төслүү юм болов уу даа. Монгол хүний хэрүүлийн үг хэллэг нь жирийнхээсээ илүү гардаг бололтой дог оо.

Smokers are butt suckers = Тамхичид бол баас хөхөгчид билээ. Энд BUTT гэдэг нь SHIT-ийн утга санаа харилцан ойр үг бололтой юм шүү.

FUCK гэдэг нь SHIT-ээ бодвол арай ширүүн хатуу хүтүү үг юм байх. Нөгөө этгээдээс хоёр яс салж аль болох холдуулах санааг үзүүлэхэд хэрэглэдэг гэнэ. FUCK гэдгийн гарвал нь гэвэл дундад зууны үед охооч гүймхий, садар самуун, янаг мунаг хүмүүсийг хатуу цээрлүүлэн шийтгэдэг байсан юм байх. Цээрлүүлэх этгээдийг өндөрт байрлах залхаалын багана, ичээн залхаах шон гэдгийн дэргэд аваачин хормойн дон туссан амьтан гэдгий нь үзүүлэх FUCK гэсэн бичигтэй пайз зүүн чичлэн цээрлүүлдэг байсан байна. FUCK = F (For = төлөө, тул) + U (Unlawful = хууль бус, ёс бус, гаж) + C (Carnal = эр эмийн, бие цогцсын) + K (Knowledge = танин мэдэх) гэдэг үгсийн эхний үсгийг хураангуйлж бүтээжээ. CARNAL KNOWLEDGE гэдэг хоёр үг нийлж эр эмийн хийдэг ажлын нэр болдог байна. FUCK YOU гэвэл ЧИ ИЧИЖ ҮХЭЭЧ, ХӨГӨӨ ХӨЛӨНДӨӨ ЧИРМЭР ЭЭ, ШИВШГЭЭ ДЭЛГЭРМЭР ЭЭ! ИЧИГ, ИЧИГ!

FUCK гэдгийг бас гайхан биширсэн юмандаа хэрэглэж болдог байна.

You are so fucking beautiful today! = Чи өнөөдөр ёстой золиг шиг сайхан үзэсгэлэнтэй байна!

Хөөрхий муу Сүхбаатарын хөшөө ташуураа хаана хаячихсан юм бол доо. Монгол хүн ташуургүй бол гар мохдог гэдэг. Монгол хүн ташуураа бариад мордохоороо ... гэдэг нэг үг бий дээ. Түүний нь мохоожээ. Энэ муусайнуудад тийм юм бодож олох ухаан байхгүй. Цөм “Ромын клүбийн” гар хөл болж, заавар заалтаар нь энэ бүгдийг хийж байгаа. Энэ хөшөө Дамдины Сүхбаатар биш Дамдины Элбэгдорж буюу Азийн гарамгай удирдагч байгаа юм биш үү, америк руу гараа сунгажээ. Азийн гарамгай удирдагч гэхээр өөрийгөө Чингис хаан гэж бодоод европын холбоо, барууныг төвхнүүлэхээр яваад өгөх шиг боллоо. Ардчилал гэж байхгүй шүү дээ. Энэ бол орчлонг эзэгнэх гэж төвчигнөж буй “300-гийн Хорооны” ажил. Эргүү юмнуудад элдэв хоч чимэг зүүж гар хөлөө болгодог байна.

“Ринчен Чимид нар ч мундаг л даа. Гэхдээ би тэднээс мундаг байж байж л Пушкиныг орчуулна шүү дээ.” гэж Гүнъүйлс бил үү нэг хужаа тэгэж бурсан байна. Нээрээ л Мао-г манайд орчуулж чадах хүн байгаагүй юм байна. Энэ хүн орчуулжээ.

Сумо-гийн их аварга уух айраг байхгүй PEPSI-гээр дэмбээдэж суудаг болоо юу даа. Монголд зуд болоод, японы самурай нар адууны махы нь зулгаагаад дуусгасан бололтой дог оо. Ингэж алдар нэр хөөж арав таван цаасны хойноос үхэлдэн нэр нүүрээ барж байх хэрэг юун. Хүнд боловсрол үнэхээр хэрэгтэй юм байна шүү. Ойдов гэж нэг юм монголд СПОРТ байгаагүй гэж авч байх юм. Нээрээ л үнэн дээ, монголд эрийн гурван НААДАМ гэж байснаас биш, эрийн гурван СПОРТ гэж байгаагүй л дээ. Тэр бас их сүрхий хүн юм байна. Долдугаар анги төгссөн бол ч бүр их юм хэлэх нь л дээ.

Энэ дэлхийн эдийн засгийн хямрал энэ тэрийг бүгдийг энэхүү “Ромын клүүб” гэгч хийдэг байна. 2050 он гэхэд Америкийн хүн амыг энэ “Ромын клүүб” 100 сая хүрэхгүй болгон гэж байгаа. Манайх маргааш дуусах бололтой. Сайханбилиг гэдэг хулгайч сая АНУ явж баахан семинар авч доллар хусаад ирж монголын их хурлыг гацааж ирэх онд дахиад хулгайчууд төрд гарах юм байх. Цус урсгасан хувьсгал хийхгүйгээр энэ байдлаас гарахаасаа өнгөрсөн. Монголын арми чинь энэ “ромын клүүб”-ийн арми болсон байна. Тэнэгүүд минь сэр сэр! Ундаа СОР СОР биш шүү. Кока кола бил үү энэ нэг муухай хор ч гэсэн хүмүүсий нь хорооход зориулсан ундаа. Нэг шилэн аягаар энэ шээснээс уухад, нэг аяга усанд арван халбага элсэн чихэр хийсэнтэй тэнцүү хорыг хүний биед үзүүлдэг гэж байгаа. Хүүхдүүдий чинь хамаг кальций нь угаагаад, цөсий нь өтгөрүүлээд, хар нялхаар нь цангаа өвчин буюу сахарын шижинтэй болгоном заа. Мангарууд минь сэрж үз.

Бага буурай орнууд өөрийнхөө хувь заяаг шийдэхээсээ нэгэнт өнгөрсөн байна. Манай газар нутгийн байрлал тун гоё шүү. Энэ хоёр том хөрш байгаагүй бол Монгол өнөөдөр сураг тасраад удаж байх байсаан. Америкт аваачиж залуусыг сургана гэдэг бол “300-гийн хорооны” бодлого бөлгөө. Тэднийг эргээд эх орны нь эсрэг гар хөлөө болгон хошного арчих дайтай үнэ цэнэгүй болсон хоосон ногоон цаасыг сая саяар нь өгч хуурч тавьдаг байна. Манай Экшвили Украинд очиж Юкшвилийгээ эргээд, Литовд очиж Сакшвилитэйгээ уулзаж, дэлхийн ардчилсан улсуудын хамтын нийгэмлэгийн тэргүүн болж байгаа юм уу даа. АНУ нь Орос улсаас л хил залгаа улсууды нь хагацуулж байвал болж байгаа бололтой. Одоо бүр цагаандаа гарчээ. Элбэгдорж гуай Ази-ийг тэр чигээр нь “ардчилсан” улс болгох юм уу даа. Азийн Пол Пот бил үү нэг юм ч болж байгаа юм уу даа. Азийн Бин Ладен ч болж байгаа юм уу даа.